Οριστικό: Ξεκινά η υποχρεωτική απόσυρση οχημάτων

Σύμφωνα με πληροφορίες από την Ελλάδα και τις Βρυξέλλες, φέτος τίθεται σε εφαρμογή ένα νέο πλαίσιο υποχρεωτικής απόσυρσης για τα πιο ρυπογόνα και γερασμένα ΙΧ στην Ευρωπαϊκή Ένωση, που θα επηρεάσει και την Ελλάδα. Στόχος του μέτρου είναι η μείωση των εκπομπών και ο εκσυγχρονισμός του στόλου οχημάτων σε αστικές και αγροτικές περιοχές, με την Ε.Ε. να προτείνει σταδιακή απόσυρση βάσει αυστηρών κριτηρίων — όπως η τεχνολογία του κινητήρα, η μακρά ακινησία ή η έλλειψη ΚΤΕΟ.

Η πρόταση, όπως αναφέρουν ευρωπαϊκές πηγές, δεν είναι απλώς ένα πρόγραμμα επιδοτήσεων όπως στο παρελθόν, αλλά προβλέπει την ενσωμάτωση της υποχρεωτικής απόσυρσης σε κανονισμούς και νόμους της Ε.Ε. Αυτό σημαίνει ότι οχήματα που δεν πληρούν τα νέα περιβαλλοντικά και τεχνικά πρότυπα θα πρέπει να παραδίδονται για ανακύκλωση και δεν θα μπορούν πλέον να κυκλοφορούν νόμιμα.

Στο σχέδιο προβλέπεται σταδιακή εφαρμογή ανά κατηγορία: από το 2026 ξεκινά η απόσυρση οχημάτων με προδιαγραφές Euro 1, με επεκτάσεις σε Euro 2, Euro 3 και σε επόμενες κατηγορίες σταδιακά έως τα μέσα του αιώνα, σύμφωνα με τους σχεδιασμούς των ευρωπαϊκών θεσμών.

Πηγές τονίζουν ότι η υποχρεωτική απόσυρση δεν συνοδεύεται αναγκαστικά από ένα γενναίο, καθολικό πακέτο επιδοτήσεων για την αγορά νέου αυτοκινήτου. Σε αντίθεση με παλαιότερα προγράμματα, προς το παρόν δεν υπάρχει εγκεκριμένο σχέδιο για ισχυρά κίνητρα αγοράς· οι σχετικές συζητήσεις βρίσκονται σε αρχικό στάδιο και θεωρούνται δύσκολες για άμεση υλοποίηση. Κυβερνήσεις και Βρυξέλλες επεξεργάζονται πιθανά μοντέλα ενίσχυσης, αλλά η συμφωνία για ουσιαστικά κίνητρα που να καλύπτουν μεγάλο μέρος του κόστους αντικατάστασης παραμένει αβέβαιη.

Αυτό που φαίνεται βέβαιο είναι ότι θα συνεχιστούν οι κρατικές ενισχύσεις για ηλεκτρικά οχήματα, όπως ήδη συμβαίνει σε πολλές χώρες της Ε.Ε., με επιδοτήσεις και φορολογικά κίνητρα για την προώθηση μηδενικών ρύπων τεχνολογιών. Οι ηλεκτρικές και άλλες τεχνολογίες zero-emission θα παραμείνουν στο επίκεντρο των πολιτικών για την κλιματική ουδετερότητα.

Οι διεθνείς τάσεις δείχνουν αλλαγή στάσης απέναντι στα ορυκτά καύσιμα και στα παλιά αυτοκίνητα. Σε ευρωπαϊκό και εθνικό επίπεδο συζητούνται μέτρα για τον περιορισμό της κυκλοφορίας οχημάτων με κινητήρες εσωτερικής καύσης, στο πλαίσιο στόχων για μηδενικές εκπομπές στα νέα οχήματα έως το 2035 και τοπικών πρωτοβουλιών που περιορίζουν τα παλαιά ρυπογόνα μοντέλα σε ευαίσθητες ζώνες.

Η αλλαγή αυτή αναμένεται να επηρεάσει χιλιάδες ιδιοκτήτες παλαιών αυτοκινήτων στην Ελλάδα, όπου ο μέσος όρος ηλικίας του στόλου είναι από τους υψηλότερους στην Ευρώπη. Ειδικοί επισημαίνουν ότι η μετάβαση θα χρειαστεί χρόνο και προσαρμογή, τόσο από τους οδηγούς όσο και από τις πολιτικές αρχές, ώστε να αποφευχθούν κοινωνικές και οικονομικές επιβαρύνσεις χωρίς αντίστοιχες ελαφρύνσεις.